Utwór powstawał od 1825 do 1828 roku, w czasie przymusowego pobytu Mickiewicza w Rosji po procesie filomatów i filaretów. Choć w Przedmowie autor silnie akcentuje historyczną tematykę dzieła, podkreślając rolę przeszłości, jako istotnego czynnika zapewniającego swobodę twórczą i wolność od politycznych nacisków, czy upodobań odbiorców, jest to zabieg mistyfikatorski, mający na celu uśpienie czujności cenzorów. Mickiewicz pod maską średniowiecznego romansu ukrył bowiem treści jak najbardziej aktualne dla ówczesnej sytuacji Polski. Podczas zesłania, poeta po raz pierwszy naocznie zetknął się z potęgą Cesarstwa Rosyjskiego i uświadomił sobie, że otwarta walka z takim mocarstwem jest niemożliwa. Jednocześnie zapoznał się wtedy z ruchem dekabrystów, który poprzez działalność spiskową dążył do obalenia caratu. Dotkliwie odczuł przy tym sytuację zesłańca, który nie może w sposób wolny i otwarty wypowiadać swoich myśli, pozostając pod stałą obserwacją. Te wszystkie czynniki złożyły się na koncepcję utworu, który używając języka ezopowego (alegorycznego), w „historii litewskiej z zamierzchłych czasów”, mówił o sposobach walki z zaborcą wobec przeważających sił wroga. Wskazywał, że czasem trzeba się uciec do metod moralnie nagannych, takich jak zdrada, dla osiągnięcia wyższych celów. Wskazuje na to motto, zaczerpnięte z traktatu Nicolo Macchiavellego Książę: „Macie bowiem wiedzieć, że są dwa sposoby walczenia... trzeba być lisem i lwem”. W tym miejscu należy zaznaczyć, że Mickiewicz nie apoteozował jednak zdrady i podstępu, jako słusznych i właściwych metod walki, co odzwierciedla tragizm głównego bohatera {1,opr.str.3}, przejawiający się w trudności podejmowanych przez niego wyborów, wątpliwych z etycznego punktu widzenia.