Powstały w 1833 roku dramat, chociaż jego akcja dotyczy wydarzeń wcześniejszych (koronacja cara Mikołaja I na króla Polski w 1829 r.), należy odczytywać jako próbę rozliczenia się autora ze sprawą powstania listopadowego (1830 r.). Świadczy o tym chociażby aluzyjna scena Przygotowania, w której przedstawia on jego przywódców, jako postaci z piekła rodem [zob. Przygotowanie {2, s.str.1}]. Zarzuca im nieudolność, przecenianie szans Polski na arenie międzynarodowej, studzenie zapału młodych powstańców, błędne strategie wojskowe oraz brak podejmowania konkretnych działań. Elity rządzące obwinia z kolei o zbytni konserwatyzm, brak odwagi i puste teoretyzowanie. Na przykładzie głównego bohatera i spiskowców (uosabiających powstańców) pokazuje jednocześnie niegotowość polskiego społeczeństwa do podjęcia czynu zbrojnego, jego niezdecydowanie i brak zdeterminowania do wzięcia na siebie odpowiedzialności za losy ojczyzny. Ofiara Kordiana jest symboliczną ofiarą garstki powstańców wobec obojętności reszty społeczeństwa (zarzut braku solidarności), ukazującą, że jednostki choćby najbardziej wybitne i szlachetne, pozbawione wsparcia całego narodu, same nie są w stanie odmienić sytuacji politycznej zniewolonego kraju. Samym powstańcom zarzuca z kolei Słowacki zbytni idealizm i utopijność ich zamiarów, pozbawionych elementów racjonalnej oceny ich możliwości. Obrazuje to scena w domu obłąkanych, w którym Doktor pokazuje Kordianowi dwóch wariatów, wierzących, że poświęcają się za ludzkość, podczas gdy ich ofiara pozostaje niezauważoną i niedoceniona przez nikogo mrzonką.