„Jądro ciemności” uważane jest za jedno z największych osiągnięć pisarza. Utwór oparty jest częściowo na obserwacjach Conrada podczas wyprawy do Konga. Idea postępu i cywilizacyjnej misji Europejczyków została w utworze bezwzględnie skompromitowana. Biała cywilizacja przyniosła tubylcom wyzysk, niewolnictwo i nędzę oraz wyniszczenie biologiczne. Jej doskonałym symbolem w utworze jest Kurtz – agent handlowy i niespełniony artysta, w którym niektórzy widzieli realizację nietzscheańskiej idei nadczłowieka. Fascynacji jego mroczną osobowością uległ nawet Marlow.

1. Gatunek utworu.

Wielu krytyków określa „Jądro ciemności” jako nowelę. Takiego samego zdania był również autor dzieła. Według Szkolnego słownika terminów literackich nowela to krótki utwór epicki, który charakteryzuje zwięzłość kompozycji oraz przedstawia życie codzienne, problematykę obyczajową, czy psychologiczną. Utwór Conrada różni się więc od tradycyjnej noweli. Jest dłuższy, nie zawiera współczesnych realiów obyczajowych, a jego akcję trudno umiejscowić w czasie. Jest ona jednotorowa i nieprzerwana, dzięki czemu utwór można zaliczyć do krótkiej powieści.

2. Dlaczego jądro ciemności?

Tytuł utworu jest symboliczny, więc można go interpretować na wiele sposobów. Jest sformułowany metaforycznie, a specyficzne zestawienie słów sprawia, że jest on również oksymoronem. Jądrem ciemności może być:
a) zmierzanie do centrum, do środka ziemi, czyli docieranie do tego, co niepoznane, tajemnicze i nieodgadnione, czyli jednocześnie niebezpieczne,
b) cel wyprawy rozumiany jako bujny, dziewiczy gąszcz, w którym żyją ludzie nie odbiegający codziennymi sprawami od pierwszych mieszkańców ziemi,
c) sam Kurtz, jego umysł, uosobienie sił zła, nietzscheański „nadczłowiek”, który działał przysłaniając się szczytnymi hasłami,
d) zło, które rodzi się w człowieku i negatywnie wpływa na innych, bezwzględnie i bez skrupułów ich niszcząc,
e) zautomatyzowany świat kapitalistycznego przedsiębiorstwa, który niszczy ludzi, skazuje na śmierć i zabija w nich indywidualność,
f) środek czarnego kontynentu – tajemniczego, niebezpiecznego, mrocznego i pełnego niebezpieczeństw.

3. Czas i miejsce akcji.

Czas akcji nie jest bliżej określony. Rozmowa prowadzona na statku „Nellie” odbywała się popołudniową porą, gdy niebo było bezchmurne a woda spokojna. Opowieść Marlowa natomiast rozpoczęła się, gdy zaszło słońce. Ramy czasowe można więc określić jako kilkugodzinny czas, popołudnie – późna pora – czas odpływu.
Inną i odrębną koncepcję czasu zawiera sama opowieść Marlowa. Wspomina on młodość, której fascynacje doprowadziły do starań o pracę w firmie handlowej podróży, więc jest to czas również bliżej nieokreślony, ale dłuższy, kilkumiesięczny, który odnosi się do przeszłości. Wiążąc utwór z biografią autora, czas akcji można określić na około 1890 rok.
Ramowym miejscem akcji jest pokład statku. Autor konsekwentnie unika nazw geograficznych, ale znowu bazując na jego biografii, można za miejsce akcji uznać Kongo Belgijskie. O rzece Kongo mówi „ta rzeka”, a o Brukseli „miasto grobów”. Wymienia jedynie nazwy mało znaczących miejscowości, np. Little Popo.

4. Świat przedstawiony w utworze.

Świat przedstawiony w utworze J. Conrada czytelnik poznaje z perspektywy dwóch narratorów – pierwszoosobowego i trzecioosobowego.
Narrator pierwszoosobowy:
a) należy do świata przedstawionego powieści, jest członkiem załogi jachtu „Nellie”, więc równocześnie jest narratorem i głównym bohaterem utworu,
b) opowiada o swojej niezwykłej wyprawie w głąb Afryki Centralnej, która miała miejsce w przeszłości,
c) wszystkie zdarzenia i postacie widziane są jego oczami i przepuszczone przez jego świadomość dzięki czemu mamy do czynienia z subiektywizmem narracji,
d) uwydatnia moralny sens powieści.

Narrator trzecioosobowy:
a) należy do świata przedstawionego, jest marynarzem, członkiem pięcioosobowej załogi jachtu, o czym świadczą używane zaimki i czasowniki, np. „naszym kapitanem był...”, „Wszyscy czterej spoglądaliśmy...”, „jednoczyła nas więź morza...”,
b) określa czas i miejsce bieżących wydarzeń: wieczorna pora, na pokładzie jachtu, stojącego w londyńskim porcie i czekającego na odpływ,
c) przedstawia członków załogi jachtu,
d) tylko w przypadku jednego bohatera używa nazwiska i opisuje go dokładnie. Jest nim Marlow. Chce na niego zwrócić szczególną uwagę czytelnika, podkreślić jego ważność. W przypadku pozostałych bohaterów wskazuje tylko zawód lub pełnioną funkcję,
e) podkreśla więź, jaka łączy członków załogi,
f) niejednokrotnie zabiera głos w trakcie opowieści Marlowa, komentuje jego sposób mówienia, informuje o zmianach zachodzących w otoczeniu, o atmosferze towarzyszącej słuchaniu opowieści, o jej odbiorze, np. „zamilkł na chwilę”, „urwał”, „nastała ciemność”.
W utworze ważną rolę pełni opowiadanie Marlowa, które zajmuje niemal całą przestrzeń utworu i jest jego właściwą opowieścią, samodzielnym elementem kompozycyjnym. Zostało ono wkomponowane w tradycyjną i odautorską narrację, która stanowi w stosunku do opowieści starego marynarza rodzaj ramy kompozycyjnej z tzw. kompozycją szkatułkową utworu.