1. O jakim powstaniu jest mowa w noweli „Gloria victis” Elizy Orzeszkowej? Opowiedz o nim w kilku zdaniach.
Utwór Elizy Orzeszkowej, „Gloria victis”, mówi o powstaniu styczniowym. Było to polskie powstanie narodowe przeciwko Rosji w latach 1863-1864. Powodem wybuchu powstania było m.in. narastanie terroru rosyjskiego. Powstanie styczniowe miało charakter wojny partyzanckiej.

2. Scharakteryzuj postać Mariana Tarłowskiego.
Marian Tarłowski był młodym, dwudziestoletnim chłopakiem, starszym bratem Anielki. Nie mieli rodziców, byli sierotami. Bardzo się kochali i byli do siebie podobni z wyglądu. Spędzali ze sobą dużo czasu. Maryś miał wątłą i drobną budową. Z twarzy przypominał dziewczynę. „[…] na twarzy różowy i biały, a oczy miał jak u dziewczyny łagodne, czyste i tak błękitne, jak te niezapominajki […] przebrana dziewczyna czy ledwie dorosłe chłopię!” Kochał przyrodę. Podczas walki wykazał się ogromną odwagą. Zginął w czasie bitwy.

3. Wymień charakterystyczne cechy noweli.
Nowela charakteryzuje się tym, że posiada jednowątkową fabułę pozbawioną zazwyczaj pobocznych epizodów. Jest zwięzła, o zredukowanej liczbie bohaterów. Akcja w noweli jest mocno udramatyzowana i zmierza do wyraźnie zarysowanego punktu kulminacyjnego. Jest zakończona puentą.

4. Wymień inne utwory, w których została poruszona tematyka walki powstańczej.
„Rozdziobią nas kruki, wrony”, Stefan Żeromski,
„Omyłka”, Bolesław Prus,
„Nad Niemnem”, Eliza Orzeszkowa,
„Zygmunt Ławicz”, Eliza Orzeszkowa.

5. Jakie wydarzenie w szczególny sposób zapamiętał świerk?
Świerk w szczególny sposób zapamiętał pochwałę Traugutta dla dzielnego Marcysia. Tarłowski uratował życie Trauguttowi. Dowódca powstania dziękował Marianowi za odwagę, którą się wykazał. Porównał go do dzielnego rycerza.

6. Kto był dowódcą powstania? Wymień kilka jego cech.
Dowódcą powstania był Romuald Traugutt. Mężny, gotowy do poświęceń, oczy miał mądre i zarazem smutne, patriota, bardzo kochał swoja ojczyznę i pragnął wyzwolić ją z niewoli.

7. Która z postaci występujących w noweli Orzeszkowej jest ci najbliższa?
(Np. najbliższa jest mi postać Jagmina. Był on dowódcą jazdy konnej. Jestem pod wrażeniem jego wielkiej odwagi i waleczności. Jagmin był wspaniałym żołnierzem o wyniosłej postawie.)

8. Kto jest narratorem w noweli?
Upersonifikowana przyroda leśna: dąb, świerk, kwiaty leśne itp.

9. Wytłumacz znaczenie tytułu – „Gloria victis”. Dlaczego nie vae victis?
Gloria victis oznacza z łaciny chwała zwyciężonym. Natomiast vae victis – biada zwyciężonym. Powstańcom należy się chwała za ich heroizm i poświęcenie się dla ojczyzny. Pomimo ogromnej przewagi wroga nie uciekli, lecz podjęli walkę. Nie bali się stanąć oko w oko z Rosjanami. Dzielnie bronili ojczyzny aż do ostatniego tchu.

10. Wyjaśnij, na czym polega patetyczność utworu Elizy Orzeszkowej. Patetyczność noweli przejawia się w języku – poetycki, bogaty w porównania, metafory, animizacje – oraz w sposobie prezentacji postaci.

11. Jak zostało ukazane powstanie styczniowe w utworze?
Powstanie styczniowe było bardzo ważnym wydarzeniem, oraz istotnym elementem w biografii Elizy Orzeszkowej. Jest częstym tematem pojawiającym się w jej książkach. Pisarka wyraża szacunek dla powstańców i chce przedstawić powstanie jako konieczność. Ukazuje ogromne poświęcenie uczestników powstania z 1863 roku – było ono tragiczne, ponieważ powstańcy z góry byli skazani na niepowodzenie. Mimo to wykazali się niezwykłą odwagą i walecznością.