Bohaterką pierwszoplanową jest Róża Żabczyńska, niespełniona skrzypaczka. Z jej perspektywy poznajemy losy jej samej oraz jej rodziny.

• Koleje życia Róży:
1. Szczęśliwe dzieciństwo w Taganrogu. Z tego okresu najważniejszymi symbolami są dla niej szal babki, stolik dziada i pamiętnik – przedmioty te otacza wyjątkowa czcią.
2. Od czternastego roku życia – mieszkanie w Warszawie u ciotki Luizy, która koniecznie chciała zaopiekować się nią, aby uchronić ją przed zmoskaleniem w dzikim kraju. Róża przez długie lata miała pretensje do ciotki, że zabrała ją z miejsca, które było jej domem. Chociaż wychowywana była w duchu polskiego patriotyzmu, dla Polski czuła pogardę.
3. Miłość do Michała. Jest to najbardziej dramatyczny okres w życiu bohaterki. Zaczyna dostrzegać swoją kobiecość oraz fizyczność. Michał, który jest synem jej nauczyciela skrzypiec, obdarza ją troską i czułością. Jednak w końcu mimo wszystko porzuca ją i wyjeżdża do pracy do Rosji, gdzie bierze sobie za żonę młodą kursistkę. Róża czuje się zdradzona. Przysięga sobie wieczną nienawiść do mężczyzn.
4. Małżeństwo z Adamem. Mężczyzna był w Róży zakochany bez pamięci. Ślub ten miał być według Róży zemstą na wszystkich mężczyznach za krzywdę, którą wyrządził jej Michał.
Róża i Adam mieli dwóch synów i córkę – Władysia, Kazia i Martę. Kazio, ukochany synek Róży, zmarł jako dziecko na dyfteryt. Martę zaś uważała za owoc przemocy ze strony Adama i nie mogła jej zaakceptować przez wiele lat. Dopiero kiedy dziewczynka zachorowała, Róża przełamała się i zaopiekowała się nią.
5. Muzyczne pasje. To one zdominowały całkowicie życie bohaterki. Jako dziewczynka brała lekcje gry na skrzypcach, grała także na fortepianie. Marzyła o nauce śpiewu.
Dzieci Róży również zostały zmuszone do nauki grania. Władysław grywał chętnie i często akompaniował matce. Za to Marta nienawidziła gry na fortepianie – na życzenie matki opanowała technikę i zasady, ale w jej grze nie było pasji i szczęścia. Przypadkiem, kiedy była w klasie maturalnej, jej matka odkryła, że dziewczyna ma piękny głos. Za namowa Róży Marta udała się na studia śpiewacze. Osiągnęła po tym wielki sukces jako śpiewaczka.
6. Rozstanie z mężem. Po czterdziestu latach małżeństwa Adam i Róża rozstali się. Róża zamieszkała w pokoiku wynajmowanym u państwa Strawskich. Adam poznał panią Kwiatkowską, z którą zamieszkał na Mokotowie. Mimo tego małżonkowie często się spotykali, a Róża za każdym razem była dla męża nieuprzejma.
7. Śmierć bohaterki. Róża umarła, kiedy pogodziła się ze światem oraz swoimi bliskimi, osiągnąwszy w ten sposób spokój. Odeszła cicha i łagodna. Wcześniej pożegnała się z mężem i dziećmi.

Maria Kuncewiczowa przyznała, że prototypem bohaterki była jej własna matka.
Niektóre sceny nie zostały poddane twórczej modyfikacji. Najbardziej realistycznie został przestawiony konflikt pomiędzy Różą a jej córką, Martą. W życiu prywatnym Kuncewiczowa też nie mogła pochwalić się dobrymi relacjami z matką.